Batalion ON „Sanok” – historia jednostki w II Rzeczypospolitej
Sanocki Batalion Obrony Narodowej, znany również jako batalion ON „Sanok”, był ważnym pododdziałem piechoty Wojska Polskiego w okresie II Rzeczypospolitej. Jego formowanie miało miejsce w garnizonie Sanok, a decyzja o utworzeniu batalionu została podjęta na podstawie zarządzenia z dnia 6 kwietnia 1938 roku. Batalion ten stał się częścią Podkarpackiej Brygady Obrony Narodowej i odgrywał istotną rolę w obronie kraju w czasie zbliżającego się konfliktu zbrojnego.
Formowanie i zmiany organizacyjne batalionu
Batalion ON „Sanok” został stworzony z inicjatywy Ministerstwa Spraw Wojskowych, które dostrzegało potrzebę wzmocnienia lokalnych struktur obrony narodowej. Początkowo batalion składał się z kilku kompanii, w tym 1 kompanii ON „Sanok”, 2 kompanii ON „Brzozów” oraz 3 kompanii ON „Krosno”. Wiosną 1939 roku nastąpiły istotne zmiany organizacyjne; batalion został przekształcony na etat batalionu ON typu I. W wyniku tego przekształcenia 2 kompania „Brzozów” oraz 3 kompania „Krosno” zostały wyłączone i podporządkowane nowo powstałym jednostkom, co zmusiło dowództwo do utworzenia nowej 2 kompanii ON w Rymanowie. W ten sposób struktura batalionu uległa znacznym modyfikacjom, co miało na celu lepsze dostosowanie do zmieniającej się sytuacji militarnej.
Wzmocnienie uzbrojenia i mobilizacja
W okresie przed wybuchem II wojny światowej, w lipcu i sierpniu 1939 roku, Sanocki batalion ON przeszedł proces mobilizacji i otrzymania nowego uzbrojenia. W ramach drugiego przydziału broni jednostka została zaopatrzona w znaczną liczbę karabinów Berthier oraz lekkich karabinów maszynowych Bergmann wz.1915. Uzupełniono także zapasy amunicji, co miało kluczowe znaczenie dla przygotowania batalionu do nadchodzącej walki. Zmiana uzbrojenia i struktury jednostki na typ IV była odpowiedzią na potrzeby wynikające z intensyfikacji działań wojennych, a także na rosnące napięcia międzynarodowe.
Działania batalionu we wrześniu 1939 roku
W kampanii wrześniowej 1939 roku Batalion ON „Sanok” został przydzielony do 3 Brygady Górskiej Strzelców. Jego głównym zadaniem było zabezpieczenie wschodniego odcinka frontu, a także wsparcie dla komisariatu Straży Granicznej „Cisna”. Batalion miał za zadanie zamknąć kierunek Ruska-Baligród-Lesko, co stanowiło strategiczny element obrony przed agresją niemiecką. Niestety, w dniu 10 września około godziny 11:00, pozycja zajmowana przez batalion pod Uhercami Mineralnymi została zaatakowana przez zmotoryzowany oddział niemiecki. Krótkotrwała walka zakończyła się niepowodzeniem; batalion został odrzucony ze zajmowanej pozycji i rozproszony, co było jednym z przykładów trudności, jakie napotykały polskie jednostki podczas kampanii wrześniowej.
Obsada personalna batalionu
W marcu 1939 roku obsada personalna Sanockiego batalionu ON była dobrze zorganizowana. Dowódcą batalionu był kapitan Tadeusz Kuniewski, który pełnił tę funkcję aż do września tego samego roku. Na czele poszczególnych kompanii stali doświadczeni oficerowie: kpt. Franciszek Stanisław Gacek dowodził
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).