Trybunał inkwizycji w Saragossie
Trybunał inkwizycji w Saragossie, działający w latach 1484–1820, był jednym z istotnych elementów hiszpańskiej inkwizycji. Jego historia jest nierozerwalnie związana z wydarzeniami politycznymi i religijnymi, które miały miejsce w Hiszpanii, a zwłaszcza w Aragonii. Jako instytucja religijna miał na celu kontrolowanie ortodoksji i ściganie herezji, zwłaszcza wśród konwertytów z judaizmu.
Początki inkwizycji w Aragonii
Historia inkwizycji w regionie Aragonii ma swoje korzenie już w XIII wieku, kiedy to papiescy inkwizytorzy z zakonu dominikanów rozpoczęli swoją działalność. W 1238 roku Aragonia stała się częścią prowincji inkwizytorskiej obejmującej także Nawarrę, Walencję oraz Katalonię. W drugiej połowie XIV wieku Nicolas Eymeric, inkwizytor generalny Aragonii, zyskał znaczenie dzięki swojemu dziełu „Directorium Inquisitorum”, które stało się popularnym podręcznikiem dla inkwizytorów. Mimo to, władze inkwizycyjne nie były szczególnie aktywne aż do końca XV wieku, pomimo rosnących obaw o konwertytów żydowskiego pochodzenia.
Wprowadzenie nowej inkwizycji
W 1480 roku król Ferdynand i królowa Izabela, z upoważnienia papieża Sykstusa IV, utworzyli nowy trybunał inkwizycyjny w Sewilli. Jego celem było badanie prawowierności konwertytów z judaizmu. Działalność ta szybko rozszerzyła się na inne regiony Hiszpanii, a w 1483 Tomas de Torquemada został mianowany inkwizytorem generalnym także w krajach korony aragońskiej. Rok później Ferdynand postanowił powołać trybunały w Katalonii, Aragonii i Walencji. W Saragossie mianowano Gaspara Jutglara i Pedro Arbuesa jako pierwszych inkwizytorów.
Wprowadzenie nowej inkwizycji spotkało się z silnym oporem ze strony lokalnej społeczności. Konwertyci byli bezpośrednio zagrożeni represjami, ale także część tzw. starych chrześcijan wyrażała sprzeciw wobec nowej instytucji, obawiając się o swoje przywileje. Nagła śmierć Jutglara w 1485 roku wzbudziła podejrzenia o otrucie, a morderstwo Pedra Arbuesa tego samego roku podczas modlitwy w katedrze zmieniło nastroje społeczne. Odpowiedzialność za zabójstwo przypisano grupie marranów (konwertytów), co doprowadziło do zwiększonej akceptacji dla działań inkwizycji.
Działalność trybunału i represje
W latach 1486–1488 trybunał zaczął karać wielu marranów podejrzewanych o udział w spisku przeciwko Arbuesowi, co prowadziło do licznych egzekucji i ceremonii autos da fe. Procesy przeciwko konwertytom trwały jeszcze przez pierwszą połowę XVI wieku. Jednakże stopniowo uwaga inkwizytorów skupiła się na pilnowaniu ortodoksji starych chrześcijan oraz ściganiu innych przestępstw, takich jak czary czy bluźnierstwa.
W latach 1540–1640 trybunał osiągnął szczyt swojej aktywności i surowości, dokonując około 250 egzekucji oraz wysyłając ponad tysiąc osób na galery. Najostrzejsze represje dotykały m.in. morysków – muzułmanów zmuszonych do konwersji na chrześcijaństwo oraz im
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).