It Trans

Tag: została

  • Rypułtowice

    Rypułtowice – Wprowadzenie

    Rypułtowice to obszar wchodzący w skład Pabianic, miasta położonego w województwie łódzkim. Ta dawniej samodzielna wieś, obecnie jedna z dzielnic Pabianic, znajduje się na północnych rubieżach miasta, wzdłuż ulicy Rypułtowickiej. Jej położenie sprawia, że jest ona wąskim klinem pomiędzy gminami Pabianice a Ksawerów. Historia Rypułtowic jest bogata i pełna przemian, które odzwierciedlają zmiany administracyjne oraz społeczne regionu.

    Historia Rypułtowic

    Początki Rypułtowic sięgają czasów, gdy była to samodzielna wieś. W 1867 roku miejscowość została włączona do gminy Widzew, która znajdowała się w powiecie łaskim. Na przełomie XIX i XX wieku Rypułtowice zamieszkiwała niewielka społeczność – w 1890 roku ich liczba wynosiła zaledwie 208 mieszkańców.

    W okresie międzywojennym wieś należała do województwa łódzkiego. W 1921 roku liczba mieszkańców spadła do 120 osób. Zmiany administracyjne miały miejsce również w latach 30., kiedy to 2 października 1933 roku utworzono gromadę Rypułtowice w obrębie gminy Widzew. Gromada obejmowała nie tylko wieś, ale także folwark Widzew oraz młyn i osadę Pliszka.

    Okres II wojny światowej przyniósł dramatyczne zmiany dla Rypułtowic, które zostały włączone do III Rzeszy. Po wojnie miejscowość powróciła do powiatu łaskiego jako część gromady w gminie Widzew. W 1953 roku gmina została przemianowana na Ksawerów, co wiązało się z dalszymi reorganizacjami administracyjnymi.

    Zmiany administracyjne

    W wyniku reorganizacji administracji wiejskiej jesienią 1954 roku Rypułtowice trafiły do nowo utworzonej gromady Łaskowice. Gdy ta została rozwiązana 1 stycznia 1959 roku, miejscowość została przyłączona do gromady Ksawerów, która znalazła się w powiecie łódzkim. W tym czasie liczba mieszkańców wzrosła do 274 osób.

    Od 1 stycznia 1973 roku Rypułtowice stały się częścią reaktywowanej gminy Ksawerów. Jednak już 2 lipca 1976 roku nastąpiło kolejne zniesienie gminy Ksawerów i miejscowość została włączona do gminy Pabianice. W latach 1975–1987 Rypułtowice były częścią województwa łódzkiego.

    Ostatecznie, na początku 1988 roku, Rypułtowice o powierzchni 313,36 ha zostały formalnie przyłączone do Pabianic, co zakończyło długą historię ich samodzielności jako wsi.

    Geografia i lokalizacja

    Rypułtowice leżą na północnych krańcach miasta Pabianice, co sprawia, że są one strategicznie położone pomiędzy dwiema gminami: Pabianice oraz Ksawerów. Ulica Rypułtowicka jest główną arterią komunikacyjną tego obszaru, umożliwiając mieszkańcom łatwy dostęp do reszty miasta oraz okolicznych terenów. Geograficzne położenie Rypułtowic sprzyja osiedlaniu się nowych mieszkańców oraz rozwojowi lokalnej infrastruktury.

    Współczesne życie społeczności

    Dziś Rypułtowice są integralną częścią Pabianic i charak

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).

  • 299 Dywizja Strzelecka (ZSRR)

    299 Dywizja Strzelecka – Historia i znaczenie

    299 Dywizja Strzelecka to jednostka Armii Czerwonej, która odegrała znaczącą rolę w trakcie II wojny światowej. Jej historia jest przykładem dynamicznych zmian, jakim podlegały radzieckie siły zbrojne w obliczu wielkiej wojny. Powstała w 1941 roku, a jej losy odzwierciedlają szersze konteksty militarne i społeczne tamtego okresu.

    Formowanie i pierwsze działania

    Dywizja została sformowana w sierpniu 1941 roku w Biełgorodzie. W tym czasie Armia Czerwona zmagała się z intensywnym atakiem niemieckim, który miał na celu szybkie zdobycie terytoriów ZSRR. W wyniku tych działań, jednostka została zaplanowana jako wsparcie dla frontu, gdzie sytuacja była niezwykle napięta. Dowódcą dywizji został pułkownik Iwan Sieriogin, który miał przed sobą trudne zadanie: zorganizować i wyszkolić żołnierzy w obliczu nadciągającego niebezpieczeństwa.

    Pierwsze miesiące istnienia

    W pierwszych miesiącach po sformowaniu, 299 Dywizja Strzelecka stanęła przed wieloma wyzwaniami. Żołnierze musieli szybko przystosować się do realiów wojny, co wiązało się z intensywnym szkoleniem oraz organizacją logistyki. Niestety, mimo wysiłków, jednostka nie miała wystarczających zasobów ani doświadczenia, aby skutecznie stawić czoła niemieckim wojskom. 3 grudnia 1941 roku dywizja została rozformowana, co było wynikiem dużych strat i problemów organizacyjnych.

    Ponowne formowanie dywizji

    Jednakże historia 299 Dywizji Strzeleckiej nie zakończyła się na rozformowaniu. W czerwcu 1942 roku jednostka została ponownie sformowana. To wskazuje na elastyczność i determinację Armii Czerwonej w dążeniu do odbudowy swoich sił. Nowe formowanie wiązało się z lepszym przygotowaniem oraz większym doświadczeniem kadry dowódczej.

    Nowa jakość i strategia

    Po ponownym sformowaniu dywizji, jej struktura i strategia uległy znacznej poprawie. Dowódcy zaczęli korzystać z doświadczeń zdobytych podczas wcześniejszych walk. Zwiększone wsparcie logistyczne oraz lepsze szkolenie żołnierzy przyczyniły się do wyższej efektywności dywizji na polu bitwy. Po reorganizacji dywizja była gotowa do działania w ramach większych operacji militarnych prowadzonych przez Armię Czerwoną.

    Rola w operacjach wojskowych

    299 Dywizja Strzelecka została wykorzystana w różnych operacjach wojskowych podczas II wojny światowej. Jej żołnierze uczestniczyli w wielu kluczowych bitwach, które miały wpływ na przebieg konfliktu. Dzięki nowym taktykom oraz lepszemu uzbrojeniu byli zdolni do prowadzenia skutecznych działań ofensywnych i defensywnych.

    Udział w kluczowych bitwach

    Podczas swojej działalności dywizja brała udział w licznych bitwach na froncie wschodnim. Jej zaangażowanie przyczyniło się do powstrzymania niemieckiego natarcia oraz odbicia zajętych terenów. Żołnierze 299 Dywizji Strzeleckiej wykazali się dużą odwagą i determinacją, co miało istotny wpływ na morale innych jednostek Armii Czerwonej.

    Zakończenie działalności

    299 Dywizja Strzelecka zakończyła swoją działalność po zakończeniu II wojny światowej, pozostawiając po sobie ślad w historii radzieckich sił zbrojnych. Choć jej los

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).

  • Lipowina

    Lipowina

    Lipowina – Osada z Historią

    Lipowina, znana również pod niemiecką nazwą Lindenau, to niewielka osada położona w malowniczym regionie Warmii i Mazur, w województwie warmińsko-mazurskim. Znajduje się w powiecie braniewskim, w gminie Braniewo, przy drodze wojewódzkiej nr 507. Ta urokliwa miejscowość ma bogatą historię, sięgającą średniowiecza, a jej rozwój był nierozerwalnie związany z przemianami społeczno-gospodarczymi regionu.

    Historia Lipowiny

    Początki Lipowiny sięgają XIV wieku, kiedy to wieś została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumentach historycznych. W 1339 roku istniała już jako wieś czynszowa, co świadczy o jej znaczeniu gospodarczym. Przez wieki Lipowina przechodziła z rąk do rąk, a jej właściciele zmieniali się wielokrotnie. W latach 1567-1704 była w posiadaniu rodziny von Kalnein, co podkreśla jej arystokratyczne korzenie.

    W 1739 roku majątek przeszedł na własność Albrechta Zygmunta von Zeigut-Stanisławskiego, który pełnił funkcję generalnego poczmistrza Prus Królewskich. Jego rodzina miała znaczący wpływ na rozwój Lipowiny, a także na okoliczne tereny. Po jego śmierci majątek przeszedł w ręce jego żony, a później jego bratanka, księcia Karola Ludwika Holstein-Beck. Ostatnim przedwojennym właścicielem był Horst von Restorff, który zarządzał majątkiem aż do końca II wojny światowej.

    Okres Powojenny

    Po zakończeniu II wojny światowej i zmianach granic, Lipowina znalazła się w nowej rzeczywistości politycznej i społecznej. W latach 1975-1998 osada administracyjnie należała do województwa elbląskiego. Mimo trudnych czasów po wojnie, mieszkańcy Lipowiny starali się zachować swoje tradycje i kulturę lokalną.

    Architektura i Kościół

    Jednym z najważniejszych zabytków architektonicznych Lipowiny jest kościół wybudowany z kamienia na przełomie XV wieku. Charakteryzuje się on drewnianą izbicą wieży z 1575 roku oraz dwiema kaplicami grobowymi rodzin Stanisławskich i von Bredow z XVIII wieku. Niestety, świątynia została zniszczona podczas działań wojennych w 1945 roku, co było bolesnym doświadczeniem dla społeczności lokalnej.

    W końcu XV wieku parafia w Lipowinie należała do archiprezbiteratu braniewskiego. Po wojnie parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski została odnowiona 3 maja 1990 roku i obecnie funkcjonuje w dekanacie braniewskim. Dawne tradycje religijne są nadal pielęgnowane przez mieszkańców osady.

    Zabytki i Atrakcje Turystyczne

    Lipowina może poszczycić się interesującymi zabytkami, które przyciągają turystów oraz miłośników historii. Do najważniejszych obiektów zalicza się zespół pałacowy z XVIII wieku. Pałac Stanisławski, wybudowany w stylu barokowym po 1739 roku, jest świadectwem dawnej świetności tej osady. Po śmierci Albrechta Zygmunta von Zeigut-Stanisławskiego pałac przeszedł w ręce jego żony i następnie do księcia Karola Ludwika Holstein-Beck.

    Warto również wspomnieć

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).

  • Złotniki Kujawskie (gromada)

    Złotniki Kujawskie – dawna gromada w Polsce

    Złotniki Kujawskie to historyczna jednostka administracyjna, która funkcjonowała w Polsce w latach 1954–1972. Była to gromada, będąca jedną z najmniejszych jednostek podziału terytorialnego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Gromady, jako element struktury administracyjnej, pojawiły się w wyniku reformy mającej na celu reorganizację administracji wiejskiej. Warto przyjrzeć się bliżej tej jednostce oraz jej roli w okresie, kiedy istniała.

    Powstanie gromady Złotniki Kujawskie

    Gromada Złotniki Kujawskie została utworzona na mocy uchwały nr 24/7 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 roku. Została ona stworzona w powiecie inowrocławskim, w obrębie województwa bydgoskiego. W skład nowej gromady weszły obszary dotychczasowych gromad Złotniki Kujawskie, Niszczewice, Gniewkówiec, Dobrogościce oraz Rucewo. Do gromady dołączono również miejscowość Tarkowo Górne, wcześniej należącą do zniesionej gminy Tarkowo.

    Struktura gromady

    W momencie powstania gromady Złotniki Kujawskie ustalono skład Gromadzkiej Rady Narodowej (GRN), która liczyła 27 członków. To właśnie ta rada była odpowiedzialna za podejmowanie decyzji dotyczących lokalnych spraw oraz zarządzanie administracją na poziomie gromady. Funkcjonowanie GRN miało na celu zbliżenie administracji do mieszkańców oraz zapewnienie ich udziału w życiu publicznym.

    Zmiany w składzie gromady

    W latach swojej działalności gromada Złotniki Kujawskie doświadczała pewnych zmian terytorialnych. W dniu 1 stycznia 1958 roku do gromady włączono wsie Broniewo, Bronimierz Wielki, Bronimierz Mały oraz Tupadły, które wcześniej należały do zniesionej gromady Broniewo. Tego rodzaju zmiany były częścią większej reformy administracyjnej, mającej na celu optymalizację podziału terytorialnego. Kolejną zmianę przeprowadzono 31 grudnia 1961 roku, kiedy to do Złotników Kujawskich przyłączono wieś Leszcze, wcześniej należącą do zniesionej gromady Tuczno.

    Funkcjonowanie gromady w praktyce

    Przez cały okres swojego istnienia gromada Złotniki Kujawskie pełniła istotną rolę w lokalnej społeczności. Gromady miały za zadanie nie tylko administrowanie obszarem, ale także organizowanie życia społecznego i kulturalnego mieszkańców. Dzięki działalności GRN możliwe było podejmowanie inicjatyw lokalnych oraz wspieranie mieszkańców w różnych aspektach życia codziennego.

    Połączenie z innymi gromadami

    Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku dokonano kolejnych zmian strukturalnych. W dniu 1 stycznia 1972 roku gromada Złotniki Kujawskie została połączona z gromadą Lisewo Kościelne. Nowa jednostka administracyjna, utworzona z połączenia tych dwóch gromad, również nosiła nazwę Złotniki Kujawskie i miała swoją siedzibę w tym samym miejscu co poprzednio. Warto zauważyć, że de facto oznaczało to likwidację gromady Lisewo Kościelne i przyłączenie jej terenów do Złotników Kujawskich.

    Koniec istnienia gromady

    Gromada Złotniki Kujawskie przetrwała do końca 1972 roku i uległa likwidacji w ramach reformy

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).

  • Bente Juncker

    „`html

    Bente Juncker – Duńska polityk i parlamentarzystka

    Bente Juncker, urodzona 9 maja 1944 roku w Slagelse, to postać, która przez wiele lat aktywnie uczestniczyła w duńskim życiu politycznym. Jej kariera jako parlamentarzystki oraz ministra spraw społecznych na krótko w latach 90. XX wieku jest interesującym przykładem zaangażowania w sprawy publiczne, a także pokazuje złożoność relacji pomiędzy polityką a życiem prywatnym.

    Wczesne życie i edukacja

    Bente Juncker dorastała w Slagelse, gdzie zdobyła podstawowe wykształcenie. W latach 60. rozpoczęła pracę jako sekretarka w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym KTAS. To był czas, kiedy wiele kobiet w Danii zaczynało swoją karierę zawodową, a Juncker była jedną z nich. W trakcie pracy zawodowej zdecydowała się na kontynuowanie swojej edukacji, zdając egzamin maturalny oraz podejmując studia z zakresu ekonomii, które jednak pozostały nieukończone. Po zakończeniu tej dekady Juncker postanowiła skupić się na rodzinie i domu, co było typowe dla wielu kobiet tamtego okresu.

    Początki kariery politycznej

    W 1973 roku Bente Juncker dołączyła do nowo powstałej partii Centrum-Demokraterne, co stanowiło jej pierwsze kroki w kierunku kariery politycznej. Już rok później została członkinią zarządu ugrupowania w Hørsholm, co świadczyło o jej rosnącym zaangażowaniu w lokalne sprawy społeczne. W miarę jak jej doświadczenie rosło, Juncker zyskała nowe umiejętności i wiedzę, które przyczyniły się do jej dalszej kariery.

    Praca w Folketingu

    W latach 1981-1994 Bente Juncker pełniła mandat posłanki do Folketingetu, duńskiego parlamentu. W tym czasie miała okazję uczestniczyć w wielu debatach oraz projektach legislacyjnych, które miały wpływ na życie codzienne obywateli Danii. Jej praca w parlamencie była znacząca, a sama Juncker stała się rozpoznawalną postacią w duńskim krajobrazie politycznym.

    Minister Spraw Społecznych

    W styczniu 1994 roku Bente Juncker została ministrem spraw społecznych w pierwszym rządzie Poula Nyrupa Rasmussena. Jej kadencja trwała jednak zaledwie kilka tygodni. Po doniesieniach prasowych dotyczących jej kontrowersyjnych wypowiedzi na temat osób niepełnosprawnych oraz zarzutów o pomówienia wobec pracowników placówek opiekuńczych, Juncker zdecydowała się na rezygnację ze stanowiska. To wydarzenie ukazuje kruchość pozycji politycznej oraz wpływ mediów na życie publiczne.

    Życie po polityce

    Po zakończeniu kariery politycznej Bente Juncker została wykluczona z partii Centrum-Demokraterne. Wkrótce po tym wydarzeniu zdecydowała się wrócić do życia prywatnego i zajmować się domem. Jej decyzja może być interpretowana jako chęć odpoczynku od intensywnego życia publicznego oraz potrzeba skupienia się na rodzinie.

    Odznaczenia i uznanie

    Bente Juncker została uhonorowana tytułem Kawalera Orderu Danebroga w 1991 roku, co podkreśla jej wkład w życie społeczne i polityczne Danii. Odznaczenie to jest jednym z najwyższych wyróżnień przyznawanych przez monarchię duńską i stanowi dowód uznania dla jej działalności. Mimo że jej kadencja jako ministra była krótka i zakończyła się skandalem, to jednak pozostaje ona ważną postacią dla wielu Duńczyków.

    Zakończenie

    Bente Juncker jest przykł

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).

  • Bursa Długosza w Krakowie

    Bursa Długosza w Krakowie

    Bursa Długosza – historia i znaczenie

    Bursa Długosza, znana również jako Bursa Kanonistów, Bursa Prawnicza, Iurisperitorum lub Bursa Juristarium, była ważnym elementem historycznego krajobrazu edukacyjnego Krakowa. Została założona w 1471 roku przez Jana Długosza, wybitnego polskiego historyka i kanonika. Jej głównym celem było zapewnienie studentom Uniwersytetu Jagiellońskiego, którzy studiowali prawo kanoniczne, odpowiednich warunków do nauki i życia. Bursa znajdowała się przy ul. Grodzkiej 52–54, w obrębie klasztoru Jezuitów, co podkreślało jej związek z religijnym i akademickim życiem miasta.

    Architektura i lokalizacja bursy

    Architektura Bursy Długosza była charakterystyczna dla epoki, w której została zbudowana. Wewnątrz obiektu znajdowały się pomieszczenia mieszkalne dla studentów oraz sale wykładowe. Dzięki bliskości do Collegium Broscianum, bursy miały dogodny dostęp do zasobów i wykładów oferowanych przez uczelnię. W czasie swojej działalności budynek przeszedł różne modyfikacje, które dostosowywały go do zmieniających się potrzeb studentów.

    Działalność edukacyjna

    Bursa stanowiła ważny ośrodek kształcenia prawników w Polsce. Studenci, którzy tam mieszkali, mieli możliwość intensywnej nauki pod okiem uznanych profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Program nauczania koncentrował się na prawie kanonicznym i prawie cywilnym, co miało istotne znaczenie w kontekście rozwijającego się systemu prawnego w Polsce. W bursie toczyły się także dyskusje akademickie oraz przygotowywano przyszłych specjalistów z zakresu prawa.

    Losy Bursy Długosza

    W miarę upływu lat Bursa Długosza zmieniała swoje znaczenie i funkcję. W 1832 roku została zlikwidowana, co było wynikiem zmian politycznych oraz reform w polskim systemie szkolnictwa. W latach 1842–1843 budynek został zburzony, a jego miejsce zajęły nowe zabudowania. Mimo to pamięć o bursie przetrwała dzięki zachowanym elementom architektonicznym oraz dokumentom historycznym.

    Zachowane ślady bursy

    Choć Bursa Długosza nie istnieje już w formie fizycznej, niektóre elementy jej architektury przetrwały do dzisiejszych czasów. W Collegium Maius znajdują się dwa portale oraz tablica erekcyjna związana z tą bursą. Te artefakty stanowią cenny świadek historii edukacji prawniczej w Krakowie oraz ważny element dziedzictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Znaczenie Bursy Długosza dla kultury i historii Krakowa

    Bursa Długosza odegrała istotną rolę w kształtowaniu kultury akademickiej Krakowa. Stanowiąc jeden z pierwszych ośrodków naukowych dla przyszłych prawników, przyczyniła się do rozwoju myśli prawniczej w Polsce. Jej istnienie współczesnym badaczom przypomina o znaczeniu edukacji oraz roli uniwersytetów w tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego.

    Krakowski kontekst historyczny

    Kraków jako jedno z najważniejszych miast Polski był nie tylko stolicą państwa, ale również centrum intelektualnym. W średniowieczu i renesansie rozwijały się tu różne instytucje edukacyjne, które kształciły elity intelektualne kraju. Bursa Dług

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).

  • Szeptem (utwór)

    Szeptem (utwór)

    Szeptem – historia utworu

    „Szeptem” to utwór muzyczny, który powstał w 1961 roku, stając się jednym z ważniejszych elementów polskiej sceny muzycznej tamtych czasów. Piosenka została napisana przez Ludmiłę Jakubczak, która nie tylko była jej wykonawczynią, ale także artystką, która zyskała uznanie wśród słuchaczy. Utwór ten zyskał popularność dzięki swojej melodyjności oraz emocjonalnym tekstom, które poruszały serca wielu słuchaczy.

    Twórcy piosenki

    Tekst do „Szeptem” napisał Jacek Korczakowski, który był znanym poetą i autorem tekstów piosenek. Jego twórczość charakteryzowała się głębokim zrozumieniem ludzkich emocji oraz umiejętnością uchwycenia ulotnych chwil. Muzykę skomponował Jerzy Abratowski, utalentowany kompozytor, którego twórczość obejmowała różnorodne gatunki muzyczne. Połączenie talentu Korczakowskiego i Abratowskiego zaowocowało powstaniem utworu, który z miejsca zyskał popularność.

    Premiera i festiwalowe losy

    Piosenka „Szeptem” po raz pierwszy została zaprezentowana na albumie „1000 taktów z Ludmiłą Jakubczak”, który ukazał się w tym samym roku. Utwór znalazł się także na składance związanej z 1. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie, gdzie miał szansę na szeroką prezentację. Ostatecznie jednak piosenka została wykonana podczas 2. edycji festiwalu przez czechosłowacką artystkę Hanę Hegerovą, która zdobyła drugie miejsce, co potwierdziło wysoką jakość utworu.

    Reinterpretacje i wykonania

    „Szeptem” stał się piosenką, która doczekała się wielu reinterpretacji przez różnych artystów. Wśród wykonawców znaleźli się między innymi Andrzej Dąbrowski, Ewa Bem i Hanna Banaszak, każdy z nich dodając coś od siebie do tego klasycznego utworu. Duża różnorodność interpretacji sprawiła, że „Szeptem” stał się ponadczasowy i nadal cieszy się dużym uznaniem. Warto również wspomnieć o Danucie Rinn oraz Kasi Rodowicz, którzy również na swój sposób wzbogacili repertuar tej piosenki.

    Aktorskie interpretacje

    Interesującym aspektem jest fakt, że „Szeptem” znalazł swoje miejsce nie tylko w świecie muzyki, ale także w teatrze i filmie. Aktorzy tacy jak Olga Bończyk, Tomasz Stockinger czy Małgorzata Kożuchowska zdecydowali się na aktorskie wykonania tego utworu, wprowadzając do niego swoje indywidualne podejście i emocje. Takie interpretacje pokazują uniwersalność tekstu oraz melodyjności piosenki.

    Znaczenie w polskiej muzyce

    „Szeptem” to nie tylko utwór o pięknej melodii i emocjonalnym tekście; to także ważny element polskiej kultury muzycznej lat 60-tych. Piosenka ta wpisuje się w szerszy kontekst rozwoju polskiej piosenki popularnej w tym okresie, kiedy to wiele artystów zaczynało eksperymentować z różnymi stylami muzycznymi oraz tematyką tekstów. Współpraca znakomitych twórców sprawiła, że „Szeptem” stał się jednym z klasyków polskiej muzyki.

    Podsumowanie

    Piosenka „Szeptem” to przykład doskonałego połączenia talentu kompozytora i autora tekstu, które za

    Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).